SJ WorldNews - шаблон joomla Авто

လူတိုင္းသတိျပဳ ကာကြယ္ရမည္႕ ကင္ဆာေရာဂါ အႏၱရာယ္

Wednesday, 07 August 2019 10:18 Written by  font size decrease font size decrease font size increase font size increase font size

ကင္ဆာေရာဂါသည္   ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္သာမက    ကမၻာတစ္ဝန္း၌ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားေနရာ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္ စာရင္းမ်ားအရ ကမၻာတစ္ဝန္းတြင္ ကင္ဆာေရာဂါ လူ ၁၈ ဒသမ ၁ သန္းျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ၉ ဒသမ ၆ သန္း ေသဆံုးခဲ့သည္။ ကမၻာတြင္ ေသဆံုးမႈ ဒုတိယအမ်ားဆုံး ေရာဂါျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္စာရင္းအရ ကင္ဆာေရာဂါ အသစ္ျဖစ္ပြားသူ ၆၉၅၅၄ ဦးရွိေၾကာင္း သိရသည္။ အမ်ဳိးသားငါးဦးတြင္ တစ္ဦး၊ အမ်ဳိးသမီး ေျခာက္ဦးတြင္တစ္ဦး ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားေနၿပီး ေသဆံုးသူမ်ား၏ ၇ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ဝင္ေငြနိမ့္သူ၊ အလယ္အလတ္ ရွိသူမ်ားျဖစ္သည္။

ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားရျခင္းမွာ  ေနထိုင္စားေသာက္မႈ ပံုစံမမွန္မႈႏွင့္ မ်ဳိး႐ိုးဗီဇေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။ ၿမိဳ႕ျပမ်ားတြင္ သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ ေလထုညစ္ညမ္းမႈ၊ ေနထိုင္စားေသာက္မႈႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ အစားအေသာက္မ်ားေၾကာင့္  ျဖစ္ပြားေနသည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။

ကင္ဆာေရာဂါ၏ သံုးပံုတစ္ပံုကို ကာကြယ္မရႏိုင္သျဖင့္ ေစာစီးစြာ ရွာေဖြစမ္းသပ္ျခင္း၊ ကာကြယ္ကုသျခင္းေၾကာင့္ လူ႔အသက္ ၃ ဒသမ ၇ သန္းခန္႔ ႏွစ္စဥ္ကယ္တင္ႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံသားမ်ား အတြက္ ေဘးကင္းလံုၿခံဳေသာ စားေသာက္ကုန္မ်ားကိုသာ    တင္သြင္းေရာင္းခ်ခြင့္ ျပဳၾကသည့္အျပင္ က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစသည့္ စားေသာက္ကုန္မ်ား လုံးဝေရာင္းခ်ခြင့္ မျပဳဘဲ အစဥ္အၿမဲၾကပ္မတ္စိစစ္သည္။ ႏိုင္ငံသားမ်ား ကင္ဆာေရာဂါ ေဘးဆိုးမွ ကင္းေဝးၿပီး သက္ရွည္က်န္းမာစြာ ေနထိုင္ႏိုင္ၾကသည္။   ျမန္မာႏိုင္ငံသည္  ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံမဟုတ္ေသာ္လည္း ေရာဂါကင္းေဝးေရးကို ေရွး႐ႈၿပီး အသိပညာ ေပး၍ ကာကြယ္ေပးသင့္သည္။

အေျခခံလူတန္းစား ျပည္သူလူထုမွာ ဝင္ေငြနည္းပါးသူမ်ား ျဖစ္၍ အာဟာရျပည့္ဝၿပီး က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ားကို မေရြးခ်ယ္ႏိုင္ဘဲ ေစ်းႏႈန္းသက္သာၿပီး ဝမ္းဝေရးကို ဦးစားေပး စားေသာက္ေနၾကရသည္။

က်န္းမာေရးႏွင့္ မညီၫြတ္ေသာ အစားအစာမ်ားကို ေန႔စဥ္စားသံုးရာမွ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ပြားလာၾကသည္။ အစားအစာ ေရာင္းခ်သူမ်ား အေနျဖင့္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီၫြတ္ေသာ အစားအစာမ်ားကို ကုသိုလ္လည္းရ ဝမ္းလည္းဝသည့္ ေစတနာျဖင့္ ေရာင္းခ်ေပးသင့္သည္။

၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္က ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕၏ ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္မႈမ်ားအရ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကင္ဆာျဖစ္ပြားမႈ  ၄၉၃ဝဝ  ဦးရွိသည္။  ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္တြင္ ၆၉၅၅၄ ဦးရွိသျဖင့္ ျဖစ္ပြားမႈ ၂ဝဝဝဝ ေက်ာ္ ျမင့္တက္လာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ကမၻာ့ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈအဆင့္ သတ္မွတ္ခ်က္တြင္ ျမန္မာသည္ ၆၅ ေနရာ၌တည္ရွိသည္။

၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း     ကင္ဆာေရာဂါအသစ္(လူနာသစ္) ျဖစ္ပြားသူ ၇ဝဝဝဝ နီးပါးရွိၿပီး တစ္ႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းအတာျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ မည္မွ်ရွိသည္ကို အတိအက်ေျပာႏိုင္ရန္ လူဦးေရ အေျချပဳ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈမွတ္ပံုတင္ျခင္းကို ရန္ကုန္၊ မႏၲေလးႏွင့္ ေတာင္ႀကီးျပည္သူ႔ေဆး႐ံုႀကီး တို႔၌ လုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

WHO Global Health Estimatesတြင္ ေဖာ္ျပခ်က္အရ မကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ားအနက္ ျမန္မာအမ်ဳိးသားမ်ားတြင္ ေသဆံုးမႈႏႈန္း အမ်ားဆံုး ေရာဂါမွာ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ၃၉ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ကင္ဆာေရာဂါ ၂၁ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ အျခားနာတာရွည္ေရာဂါမ်ား ၂၄ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ နာတာရွည္အဆုတ္ႏွင့္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ား ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ ရွိၿပီး အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါ ၄၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊  ကင္ဆာ၊   နာတာရွည္အဆုတ္ႏွင့္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာေရာဂါ ၁၄ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ အထိရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ကင္ဆာေရာဂါအမ်ဳိးအစားမ်ားမွာ အဆုတ္ကင္ဆာ၊ အစာအိမ္ကင္ဆာ၊ သားအိမ္ေခါင္း ကင္ဆာ၊ အသည္းကင္ဆာတို႔ျဖစ္သည္။ အမ်ဳိးသားမ်ားတြင္ အဆုတ္ကင္ဆာ၊ အစာအိမ္ကင္ဆာ၊ အသည္းကင္ဆာ၊ အစာမ်ဳိျပြန္ကင္ဆာႏွင့္ ခံတြင္းကင္ဆာ အျဖစ္မ်ား၍ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္မူ သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာ၊ ရင္သားကင္ဆာ၊ အဆုတ္ကင္ဆာ၊ အစာအိမ္ကင္ဆာႏွင့္ အသည္းကင္ဆာ အျဖစ္မ်ားသည္။   အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္   အမ်ဳိးသားမ်ားထက္ ပိုမိုျဖစ္ပြားသည္။

ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕၏ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ ကင္ဆာေရာဂါေၾကာင့္ အသက္ ၇ဝ မတိုင္မီ ေသဆံုးမႈသည္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားအနက္ ၉၁ ႏိုင္ငံတြင္ ပထမ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေနၿပီး ျဖစ္ပြားမႈ၏ ၆၇ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ အသက္ ၃၅ ႏွစ္မွ ၆၄ ႏွစ္ၾကားအရြယ္မ်ား ျဖစ္ေနကာ ကင္ဆာေဝဒနာရွင္ ထက္ဝက္ခန္႔သည္ ေရာဂါကြၽမ္းမွျဖစ္ေနသည္ကို သိရေၾကာင္း ဆိုထားသည္။

ကင္ဆာျဖစ္ပြားမႈသည္ လာမည့္ ၂ဝ၃၅ ခုႏွစ္တြင္ လက္ရွိျဖစ္ပြားႏႈန္း ၁၈ ဒသမ ၁ သန္းထက္ ႏွစ္ဆ တိုးလာႏိုင္ေၾကာင္း  ခန္႔မွန္းထားသည္။

ကင္ဆာေရာဂါေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္တစ္ကမၻာလံုး အတိုင္းအတာျဖင့္ ကန္ေဒၚလာ ၁ ဒသမ ၁၆ ထရီလီယံခန္႔ ကုန္က်ေနသည္ဟုဆိုသည္။ ကင္ဆာေရာဂါကို ကာကြယ္ရန္  ကင္ဆာဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္သည္ အေရးႀကီးၿပီး မျဖစ္မေနလိုအပ္သည္။ အခ်က္အလက္ရွိမွသာ မည္သည့္ကင္ဆာ အမ်ဳိးအစားကို ရည္ရြယ္၍ ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ရမည့္ အစီအမံမ်ား၊ ကုသမႈကုန္က်စရိတ္ႏွင့္ လိုအပ္ေသာ အေထာက္အပ့ံမ်ား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဝန္ႀကီးဌာန အေနျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ေလွ်ာ့ခ်ရန္   အသိပညာေပးျခင္း၊  ကုသျခင္းတို႔ျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ေနၿပီး အားကစားသိပၸံေက်ာင္းမ်ားတြင္ ေဆးလိပ္၊ ကြမ္း၊ အရက္သံုးစြဲပါက ခ်က္ခ်င္း ထုတ္ပယ္ရန္ ၫႊန္ၾကားခ်က္ ထုတ္ထားေၾကာင္း၊ ဥပေဒအေနျဖင့္လည္း ေဆးလိပ္ႏွင့္ေဆးရြက္ႀကီး ေသာက္သံုးမႈ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဥပေဒမ်ား၊ ႏွီးႏႊယ္ဥပေဒမ်ားကိုလည္း ထုတ္ျပန္ထားသည္။

ကင္ဆာျဖစ္ရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ားအနက္ အစားအေသာက္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားႏႈန္း ၃၅ ရာခုိင္ႏႈန္းျဖင့္ အျမင့္ဆံုးေနရာတြင္ရွိၿပီး ေဆးလိပ္ႏွင့္ ေဆးရြက္ႀကီး သံုးစြဲမႈေၾကာင့္ ၃ဝ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဗိုင္းရပ္ပိုးမ်ားေၾကာင့္ ၁ဝ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ လိင္ဆက္ဆံမႈေၾကာင့္ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေၾကာင္း သိရသည္။

အခ်ဳိ႕ကင္ဆာမ်ားသည္ ကာကြယ္၍ မရေသာ္လည္း ကုသ၍ေပ်ာက္ကင္းသည္။ အျဖစ္မ်ားသည့္ ကင္ဆာေရာဂါ၏ သံုးပံုတစ္ပံုသည္ ကာကြယ္၍ ရသည္ဟုဆိုထားသည္။ ကာကြယ္တားဆီးျခင္း၊ ေစာစီးစြာ ရွာေဖြစမ္းသပ္ျခင္းႏွင့္ ကုသမႈခံယူျခင္းတို႔ကို သတိထား ေဆာင္ရြက္ပါက ကင္ဆာေရာဂါ အႏၲရာယ္မွ ကင္းေဝးႏိုင္သည္။

ကင္ဆာေရာဂါေၾကာင့္ လူတစ္ဦးခ်င္းသာမက ျပည္သူလူထု တစ္ရပ္လံုး၏ လူမႈဆုံး႐ံႈးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေစလ်က္ရွိသည္။ အမ်ဳိးသမီး မီးယပ္ကင္ဆာေရာဂါ ကာကြယ္ေရး အသိေပး လႈပ္ရွားမႈမ်ားကို က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစား ဝန္ႀကီးဌာန၊ ေဆးသိပၸံပညာ ဦးစီးဌာန၊ ေဆးတကၠသိုလ္ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပူးေပါင္း၍ ျပည္သူလူထုသို႔ အသိပညာေပး လႈပ္ရွားမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရင္သားကင္ဆာသည္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာသည္ ဒုတိယ အမ်ားဆံုးျဖစ္သည္။ ကင္ဆာေရာဂါ ရွာေဖြကုသေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို ျပည္သူလူထု အေျချပဳေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ပြားႏႈန္း က်ဆင္းေရးကို အေထာက္အပံ့ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။

ကင္ဆာေရာဂါ ခံစားေနရသည့္ ကေလးလူနာမ်ားအတြက္ နာက်င္မႈ ေဝဒနာမ်ားအျပင္ အျခားခံစားေနရသည့္ ေဝဒနာမ်ား သက္သာေစရန္ ကုသေပးမည့္ စင္တာမ်ားကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ေဆး႐ံုႀကီးသံုးခုတြင္ စတင္ လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း၊ အဆိုပါစင္တာမ်ားကို ရန္ကုန္ကေလး ေဆး႐ုံႀကီး ေသြးေရာဂါ ႏွင့္ ကင္ဆာကုသေဆာင္၊ ရန္ကုန္ေဆး႐ံုႀကီးႏွင့္ ေျမာက္ဥကၠလာပေဆး႐ံုႀကီးတို႔တြင္ လုပ္ေဆာင္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ နာက်င္မႈေဝဒနာ သက္သာေစရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ယခင္ႏွစ္မ်ားက လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ္လည္း သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ကုသေပးသည့္ ေနရာမရွိဘဲ ယခုႏွစ္မွစ၍ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကေလးကင္ဆာအသစ္ ျဖစ္ပြားသူ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ၂ဝဝဝခန္႔ရွိမည္ဟု ခန္႔မွန္းထားၿပီး ၈ဝဝ ခန္႔သာ ေဆးကုသမႈ ခံယူေနကာ က်န္ ၁၂ဝဝ ခန္႔သည္ ကင္ဆာျဖစ္မွန္း မသိဘဲ ေနထိုင္ေနရေၾကာင္းႏွင့္ လက္ရွိရန္ကုန္ ကေလးေဆး႐ံုႀကီးတြင္ ကေလးကင္ဆာ အတြင္းလူနာ ၇၅ ဦးခန္႔ ေန႔စဥ္တက္ေရာက္ကုသမႈ ခံယူေနၿပီး ျပင္ပလူနာေန႔စဥ္ ၇ဝ မွ ၁ဝဝ ၾကားကုသေပးလ်က္ရွိသည္။

က်ား၊မ အသက္အရြယ္မေရြး မိမိတြင္ေရာဂါတစ္ခုခု ခံစားေနရပါက နီးစပ္ရာေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းမ်ားသို႔ အခ်ိန္မီ သြားေရာက္ျပသသင့္ပါသည္။

တိုးတက္လာေသာ ယေန႔ေခတ္တြင္ ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ျခင္းျဖင့္ ေရာဂါမ်ားကို အႏိုင္ယူႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေသာ ကင္ဆာေရာဂါ အႏၲရာယ္မွ  ကင္းေဝးၾကပါေစလို႔ ဆႏၵျပဳ ေရးသားလိုက္ရပါသည္။ 

ေမယု-မ်ိဳးေအာင္ (MANA)

Read 58 times
Rate this item
(0 votes)
Last modified on Wednesday, 07 August 2019 10:19