Print this page

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္းႏွင္႕ရင္သားကင္ဆာ(၂)

Sunday, 09 February 2020 14:12 Written by  font size decrease font size decrease font size increase font size increase font size

ရင္သားကင္ဆာကုသၿပီးမွ ကိုုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္း ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္ ရင္သားကင္ဆာ ျဖစ္ပြားျခင္းအေၾကာင္း ၿပီးေတာ့ ရင္သားကင္ဆာကုသၿပီးမွ   ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္းအခန္း က႑ကိုု ေဆြးေႏြးၾကမည္။ အပ်ဳိဘ၀မွာျဖစ္ျဖစ္၊ အိမ္ေထာင္က်ၿပီး ကေလးမရခင္ ကာလမွာျဖစ္ျဖစ္  ရင္သား ကင္ဆာျဖစ္ခဲ့ၾက သူမ်ား အတြက္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏိုင္ျခင္း ရွိ၊ မရွိႏွင့္ ေဆာင္ရန္၊  ေရွာင္ရန္အခ်က္မ်ားေလ့လာဖိုု႔ရွိပါသည္။

ရင္သားကင္ဆာကုသရာမွာသံုးသည့္ ကင္ဆာေဆးမ်ား ႏွင့္ Tamoxifen ေခၚသည့္ ေဟာ္မုုန္း ေသာက္ေဆးမ်ားသည္ သားသမီးရႏိုင္ဖို႔ အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစတတ္ပါသည္။ ရင္သား ကင္ဆာလူနာမ်ား ေဆးကုသမႈခံယူေနခ်ိန္ႏွင့္ ေဟာ္မုန္းေဆးမ်ား ေသာက္ေနခ်ိန္မွာ ရာသီေသြးမေပၚသည္ကို ႀကံဳဖူးၾကမည္။

ရာသီမေပၚဟုဆိုကတည္းက ကေလးရဖို႔ အလားအလာနည္း သြားသည္။ သည္ထက္ဆိုးသည္က တခ်ဳိ႕ေသာ အသက္ ၄၀ ပိုင္း ရင္သား ကင္ဆာလူနာမ်ားသည္ ေဆးကုသမႈခံယူၿပီး ေစာစီးစြာ ေသြးဆံုးသြား တတ္ၾကျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အထူးသျဖင့္  တစ္ရက္လွ်င္တစ္ႀကိမ္ျဖင့္ ေသာက္သံုးရသည့္ Tamoxifen  ေဆးသည္ တစ္ခ်ိန္က သားဆက္ျခားေဆး အျဖစ္သံုးခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။Tamoxifen ကိုေသာက္သံုး ေနစဥ္မွာလည္း သားသမီးရသြားလို႔မျဖစ္ပါ။ အေၾကာင္းကမူ   Tamoxifen  သည္ ရင္ေသြးငယ္မ်ားကိုေမြးရာပါေရာဂါမ်ား ျဖစ္ေစတတ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အရင္က Tamoxifen  ကိုု  ငါးႏွစ္ေသာက္ခိုုင္းခဲ့ၾကသည္။

ယခုအခ်ိန္မွာ ၁၀ ႏွစ္အထိေသာက္ခိုင္းၾကသည္လည္း ရွိသည္။ သည္ေတာ့ ေနာင္ ၁၀ ႏွစ္တိတိ ကေလးမယူရဟု ကန္႔သတ္လိုက္သလိုျဖစ္သြားသည္။ ထို႔အတြက္ေၾကာင့္ ကေလး မရွိေသးသည့္ အသက္ ၃၀ ေက်ာ္အမ်ဳိးသမီးမ်ား ရင္သား ကင္ဆာကုသၿပီး Tamoxifen ေသာက္ဖို႔လုိအပ္လာသည့္ အခ်ိန္၊  တစ္ဖက္ကလည္း  သားသမီးလိုခ်င္သည့္အခါ  Tamoxifen  ေဆးေသာက္အခ်ိန္ကာလကို ခ်င့္ခ်ိန္ညိႇႏိႈင္းၿပီး ကုသေပးဖိုု႔ျဖစ္ပါသည္။

အထက္ပါေဆြးေႏြးခ်က္မ်ားအရ ကိုယ္၀န္ေဆာင္အသက္ အပိုင္းအျခား အမ်ဳိးသမီးမ်ား ရင္သား ကင္ဆာျဖစ္သည့္အခါ  ကုသမႈဆံုးျဖတ္ခ်က္တိုင္းမွာ  လူနာကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ပတ္သက္ ၿပီး အေျဖညိႇဖို႔ လိုအပ္ေၾကာင္းထင္ရွားသည္။ ရင္သားကင္ဆာကုသေအာင္ျမင္ၿပီး   ကိုယ္၀န္ေဆာင္ရန္ သင့္ေလ်ာ္သည့္အခ်ိန္ ယခုေမးခြန္းမွာ သားသမီးယူရန္ စိတ္ကူးရွိေနေသးသည့္  ရင္သား ကင္ဆာ လူနာ အမ်ဳိးသမီးငယ္မ်ား ေမးေလ့ ေမးထရွိ သည့္ေမးခြန္းျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ရင္သားကင္ဆာကို ကုသၿပီး မည္သည့္အခ်ိန္မွာ စိတ္ခ်လက္ခ် သားသမီး ယူႏိုင္မလဲ ဟုေမးသည့္ ေမးခြန္းျဖစ္ပါသည္။ ယခုေမးခြန္းအတြက္ တိက် ေသခ်ာသည့္အေျဖေတာ့မရိွပါ။ လူနာတစ္ဦးခ်င္းစီေပၚမွာပဲ  ခ်င့္ခ်ိန္တြက္ဆၿပီး ေျဖရမည့္အေျခအေနျဖစ္သည္။

အဓိက စိန္ေခၚမႈက ရင္သားကင္ဆာျပန္ျဖစ္မည့္အခ်ိန္ကို  ဘယ္သူကမွ တပ္အပ္မေျပာႏုိင္၊ မခန္႔မွန္းႏိုင္သည့္ ျပႆနာ ျဖစ္သည္။ လူနာတစ္ဦးခ်င္းစီ၏  ကင္ဆာအသားစအေျဖ၊  ကင္ဆာအဆင့္၊ ကုသမႈမ်ားစသည္တို႔ေပၚ မူတည္လ်က္ ရင္သား ကင္ဆာျပန္ျဖစ္ႏိုင္သည့္ အေျခအေနကို တြက္ဆၾကရျခင္း သာျဖစ္သည္။  ထို႔အတြက္ေၾကာင့္လည္းကင္ဆာကုသၿပီး ေနာက္ ဘယ္အခ်ိန္ကာလမွာ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ႏိုင္မည္လဲဆို သည့္ေမးခြန္းကိုု ေမးေနၾကရတာပါ။

ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ႏိုု႔ခ်ဳိတိုုက္ေကၽြးျခင္း ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ၿပီဆိုသည္ႏွင့္    ကင္ဆာျဖစ္သည့္ ရင္သားတစ္ဖက္ကေတာ့  ျဖတ္ထုတ္ခံရမွာေသခ်ာသည္။

ထို႔အတြက္  ထိုရင္သားတစ္ဖက္မွ ႏို႔ခ်ဳိတိုက္ေကၽြးလို႔ရေတာ့ မွာမဟုတ္။ တခ်ဳိ႕လူနာေတြမွာ ရင္သား တစ္ခုလံုးကို ျဖတ္ ထုတ္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ ရင္သားအက်ိတ္ကိုသာထုတ္ပစ္ၿပီး ဓာတ္ ေရာင္ျခည္ျဖင့္ ကုသထားတာမ်ဳိးရွိတတ္သည္။ ထိုအခါမ်ဳိးမွာ ရင္သားေတာ့က်န္ေနေသးေပမယ့္ ႏို႔ထြက္ခ်င္မွထြက္ေတာ့ မည္ကို သတိျပဳရမည္။ ကင္ဆာျဖစ္ထားသည့္ သားျမတ္အဖို႔ ခြဲစိတ္ျခင္း၊ ဓာတ္ကင္ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ဒဏ္ရာေတြမ်ားလွၿပီ။

ႏို႔ႁပြန္ေတြကို ထိခိုက္မႈရွိထားႏိုင္သည္။ က်န္ေနသည့္ ေကာင္း ေသာရင္သားတစ္ဖက္ျဖင့္ေတာ့ ႏို႔ခ်ဳိတိုက္ေကၽြးျခင္းအမႈကို  ဆက္လက္ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။

မမ်ဳိးဥထိန္းသိမ္းျခင္း သားသမီးမရွိေသးသည့္ အိမ္ေထာင္သည္အမ်ဳိးသမီးမ်ား ႏွင့္ အပ်ဳိမ်ားမွာ ရင္သားကင္ဆာျဖစ္သည့္အခါ ကုသမႈေၾကာင့္  ေနာင္တစ္ခ်ိန္ သားသမီးမရေတာ့မွာစိုးရိမ္ရသည္။ ထို႔အတြက္  မမ်ဳိးဥထိန္းသိမ္းျခင္းကို ႀကိဳတင္ျပဳလုပ္ထားသင့္သည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံမ်ားမွာေတာ့ ကင္ဆာျဖစ္မွန္းသိသည္ႏွင့္ ကုသမႈအစီအစဥ္ ရွင္းျပျခင္းႏွင့္အတူ မမ်ဳိးဥထိန္းသိမ္းျခင္းအစီအစဥ္ကိုပါ တစ္ခါ တည္းရွင္းျပတတ္ၾကသည္။ ေဆးစမကုခင္ႀကိဳၿပီးစဥ္းစားဆံုုးျဖတ္ ထားလိုု႔ရေအာင္ပါ။

မမ်ဳိးဥထိန္းသိမ္းျခင္းဆိုသည့္ေနရာမွာ  မမ်ဳိးဥေႂကြလာ ေအာင္ ေဟာ္မုန္းေဆးမ်ားႏွင့္ႏိႈးဆြျခင္းအပိုင္း၊ မမ်ဳိးဥေပၚလာ သည့္အခါ ထုတ္ယူလ်က္ ေအးခဲထားျခင္း စသည့္အဆင့္မ်ား ပါ၀င္သည္။ တစ္ခါတေလ အိမ္ေထာင္သည္ အမ်ဳိးသမီး လူနာမ်ားမွာ ခင္ပြန္းသည္၏ သုက္ပိုးႏွင့္ေပါင္းစပ္လ်က္ သေႏၶေအာင္ ထားေစၿပီး ၎ သေႏၶသားေလာင္းကို ေအးခဲထားတာမ်ဳိးပင္ ရွိသည္။

မမ်ဳိးဥထိန္းသိမ္းျခင္းကို ရင္သားကင္ဆာခြဲစိတ္မႈျပဳလုပ္ၿပီး  ကင္ဆာေဆးမ်ားမသြင္းခင္မွာ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိၾကပါသည္။

၎လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားျပဳလုပ္ဖို႔အတြက္ Fertility Specialist ဟုေခၚၾကသည့္ မ်ဳိးပြား ပညာရပ္ အထူးကုု ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ တိုုင္ပင္ေဆာင္ရြက္ၾကရပါသည္။ မမ်ဳိးဥ ေႂကြဆင္း လာဖို႔အတြက္ အမ်ဳိးသမီး ေဟာ္မုန္း မ်ားကို အသံုးျပဳရသည္။ တခ်ဳိ႕ေသာ ရင္သားကင္ဆာမ်ားက  ၎အမ်ဳိးသမီးေဟာ္မုန္းမ်ားႏွင့္   တိုက္႐ိုက္သက္ဆိုင္မႈရွိေန တတ္သည္။ ထိုအခါမ်ဳိးမွာ မမ်ဳိးဥ ေႂကြဆင္းလာဖို႔ေဆာင္ရြက္ ျခင္းေၾကာင့္ ရင္သား ကင္ဆာ အေျခအေန ပိုဆိုးမလာေစဖို႔ သတိျပဳၾကရန္လိုုအပ္ပါသည္။

Goserelin ေဆးအစြမ္း

Goserelin ေဆးကို Zoladex ဟုလည္း အမ်ားက သိၾကသည္။ ထိုေဆး၏အစြမ္းက ကင္ဆာေဆးမ်ားေၾကာင့္  သားဥအိမ္ထိခိုက္ျခင္းကိုကာကြယ္ေပးႏိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။ သားဥ အိမ္ကို မထိခိုက္မပ်က္စီးေစဘဲ ေခတၱမွ်အိပ္ေပ်ာ္သြားေအာင္ လုပ္ေပးသည့္ေဆးျဖစ္ပါသည္။ သားဥအိမ္ ၿငိမ္သက္အိပ္ေပ်ာ္ေနသည့္အတြက္ ကင္ဆာေဆးမ်ား၏ဒဏ္ကိုလည္း  အနည္းအက်ဥ္းသာခံရသည္။

ကင္ဆာ ေဆးမ်ားေၾကာင့္ သားဥအိမ္ပ်က္စီးမႈ ၂၂ ရာခုိင္ႏႈန္း ထိၿပီဆုုိရင္ Goserelin ေၾကာင့္ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔သာ ထိခိုုက္ ႏိုုင္သည္။

အႏွစ္ခ်ဳပ္     

ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခ်ိန္ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ပြားျခင္းသည္ ကုသလို႔ရသည့္ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္သည္။ အထူးကုအဖြဲ႕သား ျပည့္ျပည့္စံုစံုရွိသည့္ ေဆး႐ံုႀကီးမ်ားမွာ ကုသသင့္သည့္ေရာဂါျဖစ္သည္။ ကုသမႈ အစီအစဥ္မ်ားသည္ ကိုယ္၀န္အရင့္အႏု၊ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယေလးလပတ္ အခ်ိန္ကာလမ်ား ေပၚမူတည္လ်က္ ဆံုးျဖတ္ၾကရျခင္းျဖစ္သည္။ မိခင္ေရာ၊ ဗိုက္ထဲက ကေလးငယ္၏ က်န္းမာေရးအတြက္ပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႔လိုသည္။

ရင္သားကင္ဆာျဖစ္ၿပီးမွ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္းသည္လည္း  ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိသည့္လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုျဖစ္သည္။ လူနာတစ္ဦး ခ်င္းစီ၏ လိုလားခ်က္ႏွင့္ ကင္ဆာအေနအထားတို႔ေပၚမူတည္ လ်က္ ဆံုးျဖတ္ကုသေပးရသည့္ အေျခအေန တစ္ခုျဖစ္သည္။  

ေဒါက္တာလႊမ္းမိုးဟန္

Read 141 times
Rate this item
(0 votes)
ေကတု

Latest from ေကတု