SJ WorldNews - шаблон joomla Авто

ပုိးသတ္ေဆး ဓာတ္ေျမၾသဇာအၾကြင္းအက်န္နဲ႔ လူထုက်န္းမာေရး

Sunday, 05 May 2019 11:48 Written by  font size decrease font size decrease font size increase font size increase font size

စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴရာမွာ ႏုိင္ငံတုိင္း ပုိးသတ္ေဆးဓာတ္ေျမၾသဇာကုိ မရွိမျဖစ္ သုံးစြဲေနၾကပါတယ္။ ပုိးသတ္ ေဆးသုံးရာမွာ မထင္မွတ္ဘဲ ပုိးသတ္ေဆး အဆိပ္ေတာက္မႈမ်ား ႀကံဳႀကိဳက္ၾကရပါတယ္။ တုိက္႐ုိက္ ပုိးသတ္ေဆးသုံးစြဲရာမွာ အဆိပ္ေတာက္ျခင္းအျပင္ ပုိးသတ္ေဆးအၾကြင္း၊ ဓာတ္ေျမၾသဇာအၾကြင္း ပါရွိတဲ့ တိရစၧာန္ရဲ႕အသား၊ ႏုိ႔၊ ဥမ်ား၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား၊ သစ္သီးဝလံမ်ား စားသုံးမႈက အဆိပ္ အေတာက္ ျဖစ္ၾကရပါတယ္။ ႏွစ္စဥ္ လူေပါင္း ၂၂ဝဝဝဝ အဆိပ္မိေသဆုံးၾကရတယ္လုိ႔ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) က ထုတ္ျပန္တဲ့အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားတယ္။ ပုိးသတ္ေဆးက ပုိးမႊား ေတြႏွိမ္နင္းႏုိင္ေပမယ့္ ယင္းအဆိပ္က လူနဲ႔တိရစၧာန္ေတြအတြက္ ေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏုိင္တယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ေၾကညာခ်က္အရ ကမၻာေပၚမွာ လယ္သမားေပါင္း ၂ဝဝဝဝ-၄ဝဝဝဝ ဟာ ပုိးသတ္ေဆးအဆိပ္ေၾကာင့္ ေသဆုံးေနၾကရၿပီး အေမရိကန္မွာ ပုိးသတ္ေဆးေၾကာင့္ နာမက်န္း သူေပါင္း ၃ဝဝဝဝဝ ခန္႔ရွိတယ္လုိ႔ဆုိတယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြမွာ လူတုိ႔အတြက္ ကစီဓာတ္၊ ပ႐ုိတိန္းဓာတ္၊ အဆီဓာတ္၊ ဗီတာမင္၊ သတၱဳဓာတ္တုိ႔ရရွိႏုိင္လုိ႔ အာဟာရပညာရွင္တုိ႔က လတ္ဆတ္တဲ့ ဟင္းသီးဟင္းရြက္ စားေသာက္ဖုိ႔ ၫႊန္ၾကားေလ့ရွိပါတယ္။ ပုိးမႊားဒဏ္ခံဖုိ႔ အပင္၊ အသီး၊ အရြက္ထြားဖုိ႔ ပုိးသတ္ေဆးနဲ႔ ဓာတ္ေျမၾသဇာ မလြဲမေသြသုံးစြဲလာရတဲ့အခါ စားသုံးသူေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး ထိခုိက္လာပါတယ္။ ပုိးသတ္ေဆးနဲ႔ ဓာတ္ေျမၾသဇာကုိ အမ်ားဆုံးထိေတြ႕တဲ့ လူတန္းစားေတြက လယ္သမားနဲ႔ သူ႔ရဲ႕မိသားစုေတြ၊ ထုတ္လုပ္သူေတြ၊ စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရး ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ ေနသူေတြျဖစ္ၾကတယ္။ လယ္သမား ၇ဝ-၈ဝရာခုိင္ႏႈန္းမွာ ပုိးသတ္ေဆးဓာတ္ေျမၾသဇာကုိ တုိက္႐ုိက္ထိေတြ႕ေနၾကတယ္။ ဓာတ္ေျမၾသဇာ၊ ပုိးသတ္ေဆးတုိ႔ကုိ စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးမွ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံတုိင္း၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားသုံးစြဲေနၾကတယ္။ ပုိးသတ္ေဆးနဲ႔ ဓာတ္ေျမၾသဇာ အၾကြင္း အက်န္က အစားအစာမွာပါဝင္ေနလုိ႔ လူထုက်န္းမာေရးကုိ ထိခုိက္ေစပါတယ္။ သစ္သီးနဲ႔ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္ေတြမွာ ပါဝင္ေနတယ္။

အေမရိကန္မွာ ႏွစ္စဥ္လူေပါင္း ၆၇ဝဝဝ ပုိးသတ္ေဆး အဆိပ္မိရာမွ ပုိးသတ္ေဆး မေတာ္တဆမႈေၾကာင့္ အဆိပ္မိလို႔ ၂၇ ဦး ေသဆုံးၾကရတယ္။ ဓာတ္ေျမၾသဇာပုိးသတ္ေဆး ေဆးၾကြင္းေတြက အစားအစာမွာ ၃၅ ရာခိုင္ႏႈန္းပါဝင္ေနတယ္။ တစ္ကမၻာလုံးထုတ္လုပ္တဲ့ ပုိးသတ္ေဆးအားလုံးရဲ႕ ၈ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းကုိ ဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏုိင္ငံေတြမွာ သုံးစြဲၾကတယ္ဆုိေပမယ့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြမွာ ပုိးသတ္ေဆး အဆိပ္မိျခင္းကုိ အမ်ားဆုံးခံစားၾကရပါတယ္။ ဗဟုသုတ နည္းပါးလုိ႔ပဲျဖစ္တယ္။ ပုိးသတ္ေဆး ဓာတ္ေျမၾသဇာ အဆိပ္မိျခင္းဟာ ပုိးသတ္ေဆးနဲ႔ အမ်ားဆုံးထိေတြ႕သူမ်ား အမ်ားဆုံးလုိ႔ဆုိႏုိင္ေပမယ့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာေတာ့ ေဒသႏၲရခ်က္အရက္ေတြမွာ ပုလဲ၊ ယူရီးယားဓာတ္ေျမၾသဇာ၊ ပလတ္စတစ္၊ ေရာ္ဘာ၊ ဆာလဖ်ဴရစ္အက္စစ္ေပ်ာ့၊ အင္ဒရင္းအနည္းငယ္တုိ႔ ပါဝင္ခ်က္လုပ္ထားလုိ႔ စံမမီတဲ့ အရက္ျဖစ္ေနတယ္။ စားေသာက္ကုန္နဲ႔ ဘာမွမသက္ဆုိင္တဲ့ ဓာတုပစၥည္းေတြနဲ႔ ခ်က္လုပ္ထားလုိ႔ ေရရွည္ေသာက္သုံးသြားရင္ အသည္းေရာင္ေရာဂါ၊ ခႏၶာကိုယ္ခုခံမႈစနစ္ ပ်က္စီးျခင္း၊ အသည္း ပ်က္စီးျခင္း၊ အစာအိမ္အူလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပ်က္စီးေစျခင္း၊ ႏွလုံးႏွင့္ေသြးေၾကာစနစ္ ပ်က္စီးေစျခင္း၊ ဦးေႏွာက္နဲ႔အာ႐ုံေၾကာစနစ္ ပ်က္စီးေစျခင္း စတဲ့ဆုိးက်ဳိးသာခံစားရၿပီး အရြယ္မတုိင္မီ အသည္း ၾကြပ္ဆတ္ေရာဂါ၊ အသည္းကင္ဆာေရာဂါတုိ႔နဲ႔ ကြယ္လြန္သြားၾကရပါတယ္။ ယေန႔မွာႏုိင္ငံျခားက စံမမီတဲ့ အရက္တင္သြင္းမႈ ပိတ္ပင္ထားခဲ့ရာ အရက္ေသာက္သုံးသူေတြအတြက္ စံမမီဓာတ္ေျမၾသဇာ၊ ဓာတုပစၥည္း ပါဝင္ခ်က္လုပ္ထားတဲ့ အရက္ေတြေၾကာင့္ အသည္းနဲ႔ဆုိင္တဲ့ေရာဂါေတြ ေစာေစာရရွိကာ အသက္ငယ္ငယ္နဲ႔ ေသဆုံးၾကရပါတယ္။ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္က ကမၻာ့ (FAO)က ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ ပုိးသတ္ေဆးနဲ႔ ဓာတ္ေျမၾသဇာတုိ႔ ၾကာရွည္စြာထိေတြ႕ေနသူေတြဟာ အသည္းအမာရြတ္ထင္ျခင္း၊ အသည္းၾကြပ္ဆတ္ေရာဂါ၊ အသည္းကင္ဆာျဖစ္ျခင္း၊ မ်ဳိးပြားအဂၤါမ်ား ထိခုိက္လာႏုိင္ျခင္းေၾကာင့္ ပုိးသတ္ေဆး ဓာတ္ေျမၾသဇာကင္းတဲ့ အစားအစာတုိ႔ကုိ ေရြးခ်ယ္စားေသာက္ဖုိ႔လုိတယ္။ ပုိးသတ္ေဆး အမ်ားစုရဲ႕ ပင္ကုိဓာတုဖြဲ႕စည္းပုံမွာ အဆီပါဝင္မႈမ်ားတဲ့ အသား၊ ႏုိ႔စတဲ့ အစားအစာေတြမွာ ေပ်ာ္ဝင္ ေလ့ရွိတယ္။ ပုိးသတ္ေဆးမ်ားစြာအနက္ ဒီဒီတီ၊ အင္ဒရင္း၊ ဒုိင္အင္ဒရင္းနဲ႔ ဟက္တာကလုိတုိ႔ဟာ သက္ရွိသတၱဝါ သတ္ေကာင္ေတြလုိ႔ တင္စားေခၚေဝၚၾကတယ္။

ဒီဒီတီကုိ ၁၈၇၄ မွာ ဇီးလ္လာက ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး ၁၉၃၉ မွာ ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံသားမီလာက ပုိးသတ္ေဆးရဲ႕အာနိသင္ကုိ ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့တယ္။ အေရာင္နဲ႔အနံ႔ကင္းမဲ့ၿပီး ေရမွာေပ်ာ္ဝင္တဲ့ ဓာတုပစၥည္းျဖစ္ကာ လူ၊ တိရစၧာန္နဲ႔ အပင္ေတြမွာစုေဝးမိရင္ အဆိပ္ျဖစ္ေစတယ္။ ဒီဒီတီပါဝင္တဲ့ အစား အစာ ၾကာရွည္စားသုံးရင္ ကင္ဆာေရာဂါျဖစ္ေစကာ ဆီးခ်ဳိ၊ ေသြးခ်ဳိ၊ ႏွလုံးေရာဂါျဖစ္ေစတယ္။ ဒီဒီတီပုိးသတ္ေဆးကုိ အပင္ပုိးသတ္ဖုိ႔ဖ်န္းရာမွ ေျမႀကီးေပၚမွာ ကာလရွည္က်န္ရစ္ၿပီး စားပင္ေတြ အေပၚက တျဖည္းျဖည္းစိမ့္ဝင္ရာမွ စားသုံးမိတဲ့လူနဲ႔ တိရစၧာန္တုိ႔ အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ၾကရတယ္။ ျခင္ေဆးဖ်န္းရာမွာ ဒီဒီတီသုံးစြဲႏုိင္ရင္ ျခင္ေျပး႐ုံမက အနံ႔႐ွဴမိရင္ လူကုိအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစတယ္။ ဓာတုပုိးသတ္ေဆးတုိ႔ဟာ တိရစၧာန္ရဲ႕ အသည္းႏွင့္အဆီျပင္မွာ အမ်ားဆုံး စုေဝးေနတတ္ပါတယ္။ ပုိးသတ္ေဆးအၾကြင္းအက်န္ပါရွိတဲ့ အစားအစာမွ စားပင္ပါရွိတဲ့ပုိးသတ္ေဆး၊ ဓာတ္ေျမၾသဇာ အၾကြင္း အက်န္ထက္ ႏုိ႔နဲ႔ႏုိ႔ထြက္ပစၥည္းမွာ ပါဝင္မႈကသုံးဆပုိတယ္။ အသား၊ ငါးနဲ႔ၾကက္သားတုိ႔မွာ ေျခာက္ဆ ပုိတယ္။ ၁၉၆၄-၁၉၆ဝ ျပည့္ႏွစ္ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္တစ္ခုမွာ ဆုိထားတယ္။ ပုိးသတ္ေဆး ေဆးၾကြင္းပါဝင္တဲ့ႏုိ႔ကုိ ၾကာရွည္ေသာက္မိရင္ လူရဲ႕ပင္ကိုသဘာဝခုခံမႈစြမ္းရည္ အလုပ္လုပ္ႏုိင္မႈ ေလ်ာ့နည္းလာကာ ပန္ကရိယမွ အင္ဆူလင္မထုတ္လုပ္ႏုိင္ဘဲ ဆီးခ်ဳိ၊ ေသြးခ်ဳိေရာဂါျဖစ္လာရတယ္လုိ႔ သုေတသီကဆုိတယ္။ ေအာ္ဂယ္ႏုိေဖာ့စဖိတ္ပါ မာလာသီယြန္၊ ပါရာသီယြန္၊ ဒုိင္ကလုိ႐ုိေဖာ့၊ ေဟလာဇြန္၊ ဒုိင္ယာဇြန္ႏြန္တုိ႔ဟာ ပုိမုိျပင္းထန္တဲ့ ပုိးသတ္ေဆးေတြျဖစ္ကာ ၁၉၃ဝ ျပည့္ႏွစ္မွ စၿပီး သုံးစြဲခဲ့ၾကတယ္။ ယင္းပုိးသတ္ေဆးကုိ စားသုံးမိရင္ မႈိဆိပ္ေတာက္သလုိ ခံစားရတယ္။ အစား ပ်က္ျခင္း၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ဗိုက္နာျခင္း၊ ၾကြက္တက္ျခင္း၊ ေခြၽးထြက္ျခင္း၊ မ်က္ရည္ႏွာရည္မ်ားက်ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ ဆီးမထိန္းႏုိင္ျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ႏုိင္တယ္။ မာလာသီယြန္က ခႏၶာကိုယ္ထဲ ၾကာၾကာမေနႏုိင္ ပါဘူး။ ဆီးမွတစ္ဆင့္ ရက္အနည္းငယ္အတြင္း စြန္႔ထုတ္ပစ္တယ္။ မာလာသီယြန္ကုိ ျခင္ေဆး ဖ်န္းရာမွာ အဓိကသုံးလာတယ္။ မာလာသီယြန္ပါတဲ့ေလကုိ႐ွဴမိရင္း အဆိပ္သင့္ရင္ အသက္႐ွဴ ခက္ခဲလာျခင္း၊ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ၾကြက္တက္ျခင္း၊ ဝမ္းေလွ်ာျခင္း၊ မ်က္စိအျမင္မႈန္ဝါးျခင္း၊ ေခြၽးထြက္ျခင္း၊ တံေတြးမ်ား ယုိစီးက်ျခင္း၊ ေခါင္းကုိက္ျခင္း၊ မူးေဝျခင္းတုိ႔ျဖစ္ကာ ေနာက္ဆုံးအသက္ပါ ဆုံး႐ႈံးႏုိင္ တယ္။ သုေတသီေတြကမာလာသီယြန္ေၾကာင့္ အဆိပ္သင့္ကာ ကင္ဆာေရာဂါ မျဖစ္ႏုိင္ဘူး လုိ႔ဆုိ တယ္။

ကေလးငယ္ေတြမွာ ကစားစရာအ႐ုပ္မွ ခဲဆိပ္သင့္ျခင္းရွိတယ္။ သြားလာကစားရင္း ပုိးသတ္ေဆး အဆိပ္သင့္ကာ ခံစားၾကရတယ္။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ သုေတသနအရ အဂၤလန္မွာ ပုိးသတ္ေဆး အဆိပ္ေတာက္ျခင္းရဲ႕ ၅ဝ ရာခုိင္ႏႈန္းကို အသက္ ၁ဝ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြမွာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ပင္ကုိဇီဝျဖစ္စဥ္အရ မလုိအပ္တဲ့ အဆိပ္ေတြ ခႏၶာကိုယ္မွ လ်င္ျမန္စြာ ဖယ္ရွားပစ္ႏုိင္ေပမယ့္ လက္ခံရမယ့္ ပမာဏကမ်ားေနတတ္လုိ႔ အဆိပ္ျဖစ္ရတာျဖစ္တယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိး ေရးနဲ႔ ေမြးျမဴေရးက အဓိကစီးပြားေရး လုပ္ငန္းျဖစ္ေနေတာ့ ဓာတုပုိးသတ္ေဆးနဲ႔ ဓာတ္ေျမၾသဇာ သုံးစြဲမႈတုိ႔ရွိေနႏုိင္သလုိ အဆိပ္သင့္မႈေတြလည္း ရွိေနမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပုိးသတ္ေဆး ဓာတ္ေျမၾသဇာအၾကြင္းအက်န္ေၾကာင့္ လူသားေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးထိခုိက္မႈမရွိေအာင္ ကာကြယ္ ႏုိင္ၾကပါေစ။

Read 129 times
Rate this item
(0 votes)
Last modified on Sunday, 05 May 2019 11:50