×

Warning

JUser: :_load: Unable to load user with ID: 105
Print this page

ေတြ႕ႀကံဳေနရသည့္ အက်ပ္အတည္းမ်ားေၾကာင့္ ထရမ့္အေနျဖင့္ အိုဘားမားထက္ပိုၿပီး စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ပါ့မလား

Tuesday, 25 December 2018 16:25 Written by  font size decrease font size decrease font size increase font size increase font size

 IS တို႔ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း၌ ဆီးရီးယားျပည္တြင္းစစ္ကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး အစၥလာမ္မစ္ ႏုိင္ငံေတာ္  IS တည္ေထာင္ခဲ့သည္မွာ ယခုဆိုလွ်င္ ေလးႏွစ္ေက်ာ္ ကာလတစ္ခုကိုပင္ ေရာက္ ရွိလာၿပီျဖစ္သည္။ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္ ႏွစ္စပိုင္းတြင္ အီရတ္ႏွင့္ဆီးရီးယားမွ အစၥလာမ္မစ္ အမ်ားစုကို IS တို႔ တုိက္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး အီရတ္ႏွင့္ ဆီးရီးယား၌ အေမရိကန္က အမည္ခံသာရွိကာ ႐ုရွားတို႔ က အဓိက ေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံေပးမႈျဖင့္ IS တို႔ကို ထိုးစစ္မ်ား ဆင္ခဲ့ၾကသည္။

အီရတ္၌ အေမရိကန္၏ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျဖင့္ အီရတ္တပ္ဖြဲ႕မ်ားက IS တို႔အား တိုက္ ထုတ္သည္ဟု ဆိုေသာ္လည္း တကယ္ေရွ႕ဆံုးမွ တုိက္ထုတ္ခဲ့ၾကသူမ်ားက ကာ့ဒ္တပ္ဖြဲ႕ျဖစ္ သည္။ ကာ့ဒ္တို႔က ဆီးရီးယား၊ တူရကီႏွင့္ အီရတ္တို႔၌ အမ်ားဆံုး ေနၾကၿပီး အီရန္၌လည္း ေနၾကသည္။ ကာ့ဒ္တို႔မွာ ႏိုင္ငံဟူ၍ မည္မည္ရရမရွိဘဲ တူရကီ၌ ကာ့ဒ္ပါတီဟူ၍ရွိကာ နာမည္ ပ်က္စာရင္း သြင္းခံထားရသည့္ပါတီ ျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္ ကာ့ဒ္တို႔ကို တူရကီ၌ တရားမဝင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားသည္ဟု ဆိုရေလာက္ေအာင္ ကာ့ဒ္ဘာသာ စကားေျပာသည့္ ကာ့ဒ္လူမ်ဳိးမ်ားကို တူရကီႏိုင္ငံထဲ၌ ေထာင္ခ်ႏိုင္သည္အထိ ပင္ ကာ့ဒ္တို႔အတြက္ တူရကီတို႔၏ ဥပေဒက ျပင္းထန္လွသည္။ အီရတ္တြင္ ဘဂၢဒက္ၿမိဳ႕ နားအထိ ေရာက္ရွိလာသည့္ IS တို႔ကို ျပန္လည္ တိုက္ထုတ္ခဲ့သူက အမွန္တကယ္ေတာ့ ကာ့ဒ္တို႔ျဖစ္သည္။

အိုဘားမားလက္ထက္က ကာ့ဒ္ကိုယ္ပိုင္ကာကြယ္ေရး တပ္မေတာ္ဟု ေခၚသည့္ ကိုယ္ပိုင္ ကာကြယ္ေရး တပ္မေတာ္တစ္ခုကို အင္အား ၄ဝဝဝဝ ေက်ာ္ျဖင့္ အေမရိကန္တို႔ ဖြဲ႕စည္းေပးခဲ့ ကာ လိုအပ္သည့္ စစ္သင္တန္းႏွင့္ စစ္လက္နက္ ပစၥည္းမ်ားကို ေထာက္ပံ့ေပးခဲ့သည္။

ရည္ရြယ္ခ်က္က ဆီးရီးယားရွိ ကာ့ဒ္တို႔ကို အာဒိုဂန္အစိုးရက မထင္မွတ္ထားသည့္အခ်ိန္တြင္ ေလေၾကာင္းမွ အလစ္အငိုက္ ထိုးစစ္ဆင္မႈမ်ား ျပဳလုပ္တတ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္ တစ္ဖက္တြင္လည္း IS တို႔ကို ကာ့ဒ္တို႔ကေရွ႕ဆံုးမွ တိုက္ထုတ္ထားသည့္အတြက္ ကာ့ဒ္တို႔ကို အစၥလာမ္မစ္ IS တို႔၏ ရန္သူေတာ္အျဖစ္ IS တို႔က သတ္မွတ္ထားသည္။ ယခု အေမရိကန္က ဆီးရီးယားရွိ ၎၏ တပ္ဖြဲ႕မ်ားကို ျပန္လည္ေခၚယူေတာ့မည္ဟု ထရမ့္၏ တုိက္႐ိုက္ အမိန္႔ထြက္လာသည္။

ထရမ့္၏ ေၾကညာခ်က္တြင္ ဂ်ီဟတ္ဝါဒီ အစၥလာမ္မစ္ IS တို႔ အျမစ္ျပတ္သြားခဲ့သည့္အတြက္ ၎၏တပ္ဖြဲ႕မ်ားကို ျပန္လည္ေခၚယူျခင္း ျဖစ္သည္ဟုဆိုသည္။ ထိုဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ ပထမဆံုး အေမရိကန္ ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီး မက္တစ္ ထရမ့္ဆီသို႔ တိုက္႐ိုက္ထြက္စာတင္ကာ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ၿပီး ယခုဒုတိယ တစ္ဦးအေနျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာ ၫြန္႔ေပါင္းတပ္ဖြဲ႕၏ အေမရိကန္ အထူးကိုယ္စားလွယ္ ဘရက္ဂတ္ ထပ္မံႏုတ္ထြက္ခဲ့သည္။

ဆီးရီးယားတြင္ IS တို႔ၿငိမ္သြားခဲ့သည္ဟု ဆိုႏုိင္ေသာ္လည္း တကယ္တမ္း အျမစ္ျပတ္သြား ျခင္းမဟုတ္ေသးေပ။ ရာေထာင္ခ်ီသည့္အဖြဲ႕မ်ား ယခုအခ်ိန္ထိ လက္နက္မခ်ေသးဘဲ ရွိေန ေသးၿပီး ျပန္လည္အားေကာင္းလာေစရန္ ထပ္မံႀကိဳးပမ္းလ်က္ရွိသည္။ ဆီးရီးယား သမၼတ အာဆတ္ကို ေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံေပးထားသည့္ ႐ုရွားပင္ ဆီးရီးယားမွ မထြက္ခြာေသးဘဲ IS တို႔ကို ထပ္မံထိုးစစ္ဆင္ေနၿပီး တစ္ႏုိင္ငံလံုး အာဏာစက္ သက္ေရာက္ႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနရ ေသးသည္။

သို႔ေသာ္ ထိုအခ်ိန္တြင္ ထရမ့္၏ ေၾကညာခ်က္က တာဝန္မဲ့ရာက်ေနကာ ႏုိင္ငံတကာ၌ အၾကမ္းဖက္မႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ေရွ႕ဆံုးမွဦးေဆာင္ေနသည့္ အေမရိကန္၏ပံုရိပ္ကို မ်ားစြာ ထိခုိက္ေစသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ထရမ့္အစိုးရအဖြဲ႕မွ အေရးပါဆံုးျဖစ္သည့္ ကာကြယ္ေရး ဝန္ႀကီး မက္တစ္ ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္သြားျခင္းျဖစ္သည္။

ဘရက္ဂတ္ကေတာ့ အိုဘားမား လက္ထက္ကတည္းက ႏုိင္ငံတကာၫြန္႔ေပါင္း တပ္ဖြဲ႕တြင္ ခန္႔အပ္ခံရၿပီး တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနသည့္ အထူးကိုယ္စားလွယ္ တစ္ဦးျဖစ္ကာ ၂ဝ၁၉ ခုႏွစ္ အထိ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ က်န္ရွိေနေသးသည္။ ၎၏ ႏုတ္ထြက္မႈကို ထရမ့္က ၎ႏွင့္ ဘရက္ဂတ္က လူခ်င္းပင္မေတြ႕ဖူးဟုဆိုကာ ႏုတ္ထြက္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အေသးစိတ္ထုတ္ ေဖာ္ေျပာၾကားျခင္း မရွိေပ။

ထို႔ျပင္ ကမာၻ ့ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈ အရွိဆံုးစာရင္းတြင္လည္း တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င့္ဖ်င္ႏွင့္ ႐ုရွား သမၼတဗလာဒီမာပူတင္တို႔ ေအာက္သို႔ေရာက္ကာ နံပါတ္ (၃)ေနရာအထိ ေရာက္ေနသည္။ ၂ဝ၁၆ ခုႏွစ္ကလည္း ဆီးရီးယား၌ လူ႔အခြင့္အေရးဟုဆိုကာ အိုဘားမားလက္ထက္ အေမရိ ကန္တပ္ဖြဲ႕တို႔ IS တုိ႔ကိုတိုက္ခုိက္မႈ ရပ္ဆုိင္းခဲ့စဥ္ကလည္း ႏိုင္ငံတကာ စင္ျမင့္၌ အေမရိကန္ ၏ပံုရိပ္က်ဆင္းခဲ့ရၿပီး ထရမ့္အစိုးရ လက္ထက္တြင္ ယခုေလာက္အထိ မဆိုးရြားခဲ့ေပ။ ယခု ေတာ့ ထရမ့္က ဆီးရီးယားမွ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႕မ်ားကိုသာမက ကမာၻ ့ကုန္သြယ္ေရး အဖြဲ႕ အစည္း (WTO) မွလည္း ႏုတ္ထြက္ရန္ ထပ္မံ ၿခိမ္းေျခာက္ထားျပန္ေသးသည္။

ထို႔အတြက္ WTO ၏ထုတ္ျပန္ခ်က္ကလည္း ရွင္းသည္။ WTO မွ အေမရိကန္ ႏုတ္ထြက္သြား လည္း ဂ႐ုစိုက္ေနမည္မဟုတ္ဘဲ ျဖစ္လာႏုိင္သည့္ ေနာက္ဆက္တြဲ အေၾကာင္းအရာမ်ား အတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားၿပီး ျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။ ထရမ့္က ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္း မ်ား သေဘာတူညီခ်က္မ်ားမွ ႏုတ္ထြက္သည့္ေနရာတြင္ နာမည္အႀကီးဆံုး အေမရိကန္ သမၼတျဖစ္ကာ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္ ကုလသမဂၢ၏ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာ ညီလာခံ (COP 21) မွ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ျခင္းက အထင္ရွားဆံုးျဖစ္ရပ္ ျဖစ္ခဲ့သည္။

ထရမ့္ႏုတ္ထြက္ခ်င္သည္မွာလည္း မဆန္းေပ။ COP 21 တြင္ အိုဘားမားက အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၄ ဘီလီယံ ရန္ပံုေငြ ေထာက္ပံ့ေပးမည္ဟု အာမခံထားသူျဖစ္ကာ ႏုိင္ငံတကာ ကူညီ မႈမ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ၿပီး အေမရိကန္ ပထမျဖစ္ေရးကိုသာ ဦးစားေပးေနသည့္ ထရမ့္အတြက္ ထြက္ခ်င္သည္မွာ ထူးဆန္းလွသည္ေတာ့ မဟုတ္ေပ။

သို႔ေသာ္ COP21 မွႏုတ္ထြက္ရန္ကို ထရမ့္၏ ရီပတ္ပလီကန္ လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ား ကိုယ္ တိုင္က သေဘာတူညီသူ နည္းပါးလွသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ COP21 မွႏုတ္ထြက္ရန္ ထရမ့္ လတ္တေလာ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏုိင္ဦးမည္ မဟုတ္ေပ။

လက္ရွိ ၎ရင္ဆိုင္ေနရသည့္အရာမ်ားက မ်ားလွသည္။ တ႐ုတ္ႏွင့္ျဖစ္ေနသည့္ ကုန္သြယ္ ေရးစစ္ပြဲ၊ ၎ေၾကာင့္ျဖစ္ေနသည့္ ကေနဒါႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔၏ သံတမန္ေရး ပဋိပကၡ၊ ၎ အယံုၾကည္ရဆံုးႏွင့္ စစ္ေရးစစ္ရာ ကြၽမ္းက်င္သူ မက္တစ္ ကာကြယ္ေရး ဝန္ႀကီးအျဖစ္မွ ႏုတ္ထြက္သြားမႈ၊ ထို႔ျပင္ Huawei အမႈကိုလည္း အလိမၼာဆံုးႏွင့္ အပါးနပ္ဆံုး ကိုင္တြယ္ႏုိင္ ရန္ လိုအပ္ေနေသးသည္။

ထိုအရာမ်ားကို ထရမ့္ အေကာင္းဆံုး မကိုင္တြယ္ႏုိင္လွ်င္ ေလးႏွစ္အတြင္း စြမ္းေဆာင္မႈည့ံ ေသာ သမၼတတစ္ဦးအျဖစ္ အေမရိကန္ သမၼတသမိုင္းတြင္ မွတ္တမ္းဝင္လာမည္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ျပည္သူမ်ား လက္ခံေရးအတြက္ အမ်ားႀကိဳက္လုိက္ခဲ့သည့္ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏ်ဴကလီးယား အေရးကလည္း ယခုအခ်ိန္ထိ ျဖစ္မလာေသးေပ။ အိုဘားမားကေတာ့ ၎၏ သမၼတ သက္တမ္း တစ္ဝက္ေရြးေကာက္ပြဲ အတြင္းမွာပင္ ႏိုဘယ္ဆုကိုရခဲ့ကာ သက္တမ္း ႏွစ္ဆက္ဆိုသည့္ ရွစ္ႏွစ္တာကာလကို အျပည့္အဝ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ အိုဘားမားျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ သေဘာတူညီခ်က္ အေတာ္မ်ားမ်ားႏွင့္ စာခ်ဳပ္မ်ားကို ဖ်က္ခဲ့သည့္ ထရမ့္မွာ အိုဘားမားထက္သာသည့္ မည္သည့္စြမ္းေဆာင္ခ်က္မ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္ မည္လဲဆိုသည္ကို ေစာင့္ၾကည့္ရဦးမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း တင္ျပလုိက္ရပါသည္။ ။

ရွိန္းထက္

Ref;BBC

Read 125 times
Rate this item
(0 votes)
Last modified on Tuesday, 25 December 2018 16:40

Latest from